Κεντρική Υπηρεσία
Η Κεντρική Υπηρεσία των Γενικών Αρχείων του Κράτους (Γ.Α.Κ.) στεγάζεται σε ένα σύγχρονο κτήριο στο Ψυχικό.
Το έτος 2014, τα Γενικά Αρχεία του Κράτους (Γ.Α.Κ.) συμπλήρωσαν έναν αιώνα από την ίδρυσή τους, έχοντας διανύσει μια μακρά ιστορική διαδρομή αδιάλειπτης λειτουργίας και προσφοράς.
Δείτε την Πρόσκληση και το Δελτίο Τύπου της εκδήλωσης για τον εορτασμό των 100 χρόνων που πραγματοποιήθηκε στο και το Ίδρυμα Ευγενίδου .
Εφαρμόζοντας την πολιτική της εξωστρέφειας, η Κεντρική Υπηρεσία (Κ.Υ.) των Γ.Α.Κ., αξιοποιώντας το σύγχρονο κτήριό της, πρωτοστατεί σε μία σειρά επιστημονικών και πολιτιστικών δράσεων, ανοίγοντας διάπλατα τις πύλες των Γ.Α.Κ. στο κοινό με τη διοργάνωση πρωτότυπων εκθέσεων, προβολές σπάνιου οπτικοακουστικού υλικού, συμμετοχές σε πρωτοποριακές δράσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα.
Δείτε εδώ συνοπτικά μερικές από τις δράσεις μας.
Η Κεντρική Υπηρεσία πραγματοποιεί μία σειρά από εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές και εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων, προσαρμοσμένα στην ηλικία και τις δεξιότητες των εκπαιδευομένων. Τα προγράμματα αυτά περιλαμβάνουν εργαστήρια, εκθέσεις αρχειακού υλικού και οπτικοακουστικού υλικού, μέσω των οποίων οι χρήστες εξοικειώνονται με σημαντικά γεγονότα της ιστορίας.
Διοικητική Δομή Κεντρικής Υπηρεσίας (Κ.Υ.)
Η Κεντρική Υπηρεσία (Κ.Υ.) λειτουργεί σε επίπεδο Γενικής Διεύθυνσης, με Προϊστάμενο τον Γενικό Διευθυντή (Γ.Δ.) των Γ.Α.Κ.
Είναι αρμόδια για την εποπτεία και τον συντονισμό των επιμέρους Διευθύνσεων και Τμημάτων, σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο, καθώς και για τη λήψη κάθε είδους μέτρου για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της λειτουργίας των Υπηρεσιών.
Οργανόγραμμα Γ.Α.Κ.
Η Γενική Διεύθυνση των Γ.Α.Κ. αποτελείται από τις εξής οργανικές μονάδες:
- Διεύθυνση Πρόσκτησης και Επεξεργασίας Αρχείων
- Διεύθυνση Αρχειακής Έρευνας, Προβολής, Επικοινωνίας, Συντήρησης και Διατήρησης Αρχείων
- Διεύθυνση Διοικητικών και Τεχνικών Υπηρεσιών
- Διεύθυνση Συντονισμού Περιφερειακών Υπηρεσιών (Π.Υ.), στην οποία υπάγονται τα επιμέρους Τμήματα των Π.Υ. των Γ.Α.Κ.
- Διεύθυνση Γ.Α.Κ. - Ιστορικό Αρχείο Μακεδονίας, στο οποίο υπάγεται το Τμήμα Αρχείου Χαρτογραφικής Κληρονομιάς (Α.Χ.Α.Κ.), σύμφωνα με το άρθρο 5 του ν. 4109/2013 (Α΄ 176)
- Διεύθυνση Γ.Α.Κ. – Αρχεία Κέρκυρας, στην οποία υπάγεται και το Αρχειοφυλακείο Παξών, όπως μετονομάζεται εφεξής το «Γ.Α.Κ. – Τοπικό Αρχείο Παξών» με έδρα τους Παξούς
- Διεύθυνση Γ.Α.Κ. – Ιστορικό Αρχείο Ηπείρου
Τα δημόσια αρχεία αποτελούν το συντριπτικό όγκο του υλικού και την κυρίως αρμοδιότητα των Γενικών Αρχείων του Κράτους (ΓΑΚ).
Δημόσια Αρχεία, σύμφωνα με τις διατάξεις του νέου Ν.4610_2019 (βλ. άρθρο 161) των ΓΑΚ, χαρακτηρίζονται τα αρχεία που παράγονται από την ανώτατη πολιτειακή ηγεσία, όπως την Προεδρία της Δημοκρατίας, από τον Πρωθυπουργό, τους Υπουργούς, τους Υφυπουργούς και τη Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης, Γενική Γραμματεία Συντονισμού Κυβερνητικού Έργου, τα Υπουργεία, τις Δημόσιες Υπηρεσίες, τις Δικαστικές Αρχές, τα Νομικά Πρόσωπα Δημόσιου Δικαίου, τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου, καθώς και τους λοιπούς οργανισμούς και επιχειρήσεις, που εμπίπτουν στο δημόσιο τομέα, τα ληξιαρχεία, τα συμβολαιογραφεία, τα υποθηκοφυλακεία, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, τα ιδρύματα του Απόδημου Ελληνισμού.
Τα δημόσια αρχεία διακρίνονται στις ακόλουθες κατηγορίες:
α) Ενεργά, τα οποία περιλαμβάνουν το σύνολο των τεκμηρίων, των μαρτυριών και των εγγράφων που χρησιμοποιούνται καθημερινώς για τη διεκπεραίωση των τρεχουσών υποθέσεων μιας υπηρεσίας, οργανισμού ή φορέα και διατηρούνται στον τόπο παραγωγής τους.
β) Ημιενεργά, τα οποία περιλαμβάνουν το σύνολο των τεκμηρίων, μαρτυριών και εγγράφων, που αν και έχουν πάψει να θεωρούνται ενεργά, σύμφωνα με την περίπτωση α΄, δεν μπορεί να υποστούν εκκαθάριση διότι δεν έχει λήξει ο χρόνος διατήρησης, σύμφωνα με τη νομοθεσία που τα διέπει. Τα ΓΑΚ παρακολουθούν τα ημιενεργά αρχεία ως προς την καλή τους τήρηση από την υπηρεσία παραγωγής τους.
γ) Ανενεργά, που περιλαμβάνουν το σύνολο των τεκμηρίων, μαρτυριών και εγγράφων ο χρόνος διατήρησης των οποίων έχει λήξει, σύμφωνα με τη νομοθεσία που τα διέπει, και δεν έχουν πλέον υπηρεσιακή χρησιμότητα για τον φορέα παραγωγής τους. Τα ΓΑΚ παραλαμβάνουν υποχρεωτικά τα ανενεργά αρχεία από τον φορέα παραγωγής τους, μετά τη διαδικασία εκκαθάρισης και διατηρούν το δικαίωμα της περαιτέρω επεξεργασίας τους.
δ) Διηνεκούς υπηρεσιακής χρησιμότητας, που περιλαμβάνουν το σύνολο των τεκμηρίων, μαρτυριών και εγγράφων τα οποία ανεξάρτητα από την παλαιότητά τους, εξακολουθούν να παραμένουν ενεργά. Εφόσον παρέλθει τριακονταετία από την παραγωγή τους, τα ΓΑΚ μεριμνούν ώστε να παραλάβουν ψηφιοποιημένα αντίγραφα. Τα αρχεία της κατηγορίας αυτής κατατίθενται υποχρεωτικά στα ΓΑΚ μετά την πάροδο εξήντα (60) ετών από το χρόνο παραγωγής τους.
Αν τα ΓΑΚ διαπιστώσουν, ύστερα από καταγγελία ή αναφορά, ότι η διατήρηση των δημόσιων αρχείων από τους φορείς παραγωγής τους είναι πλημμελής ή ότι η πρόσβαση του κοινού σε αυτά είναι δυσχερής, μπορεί να ζητήσουν την άμεση κατάθεση των συγκεκριμένων αρχείων στις υπηρεσίες τους.
Τα αρχεία των δημοσίων υπηρεσιών που ψηφιοποιούνται ή μεταφέρονται σε άλλο υλικό υπόστρωμα, σύμφωνα με την εξέλιξη της τεχνολογίας, κατατίθενται στα ΓΑΚ, με ευθύνη του υπαλλήλου συνδέσμου της παρ. 3 του άρθρου 193.
Κεντρική (Κ.Υ) των Γ.Α.Κ
Δημόσια αρχεία
Στην Κεντρική Υπηρεσία (Κ.Υ.) των ΓΑΚ διακρίνονται: α) οι μεγάλες κατηγορίες των αρχείων του 19ου αιώνα και συγκεκριμένα της περιόδου του Αγώνα, του Ιωάννη Καποδίστρια, του Όθωνα, του Γεωργίου Α’ (με κατά περίπτωση χρονολογικές επικαλύψεις) και β) τα αρχεία του 20ου και 21ου αιώνα, τα οποία προέρχονται από δημόσιες υπηρεσίες τόσο της Κεντρικής Διοίκησης (Κεντρικές Υπηρεσίες Υπουργείων, Γενικές Γραμματείες) όσο και της αποκεντρωμένης (Περιφέρειες, Νομαρχίες, Δήμοι), καθώς και αρχεία δικαστικών και συμβολαιογραφικών αρχών.
Ιδιωτικά αρχεία και Συλλογές
Οι Μικρές Συλλογές Κ περιλαμβάνουν ιδιωτικές συλλογές, προσωπικά αρχεία, αρχεία οικογενειών και σύμμεικτες συλλογές με ποικίλο περιεχόμενο, με το γράμμα Κ να παραπέμπει στη λέξη “κυτίο”. Εισάγονται στα ΓΑΚ μέσω δωρεάς, αγοράς, παρακαταθήκης, δημόσιας αποστολής, υπηρεσιακής εισαγωγής, κ.ά. Στην πλειοψηφία τους περιέχουν ιδιωτικά αρχεία και συλλογές, ωστόσο σε αρκετές περιπτώσεις συναντώνται και δημόσια αρχεία, τα οποία αποκτήθηκαν μέσω αγοράς, δωρεάς, κλπ.
Η Συλλογή Βλαχογιάννη αποτελεί σημαντική συλλογή της Κ.Υ. των ΓΑΚ η οποία αποτελείται από φακέλους εγγράφων, χειρόγραφα, κυτία με θεματικό περιεχόμενο, έντυπα και βιβλιογραφικά δελτία που προέρχονται από την προσωπική συλλογή του ιδρυτή των Γενικών Αρχείων του Κράτους, ιστοριοδίφη Γιάννη Βλαχογιάννη (Κατάλογοι Α΄ – ΣΤ΄).
Η Συλλογή των Χειρογράφων των ΓΑΚ αποτελείται από χειρόγραφα εκκλησιαστικού, ιστορικού, νομικού και φιλολογικού περιεχομένου, τα οποία εκτείνονται από τον 11ο μέχρι και τον 19ο αιώνα.
Η Συλλογή Χαρακτικών περιλαμβάνει χάρτες, λιθογραφίες και λευκώματα, μεταξύ των οποίων σημαντική θέση κατέχει η Χάρτα του Ρήγα.
Υλικό υπόστρωμα:
Όλα τα αρχεία, δημόσια και ιδιωτικά, μπορεί να είναι αποτυπωμένα σε ένα ευρύ φάσμα υποστρωμάτων, όπως λυτά έγγραφα, χειρόγραφα βιβλία, φωτογραφίες ή και σε ηλεκτρονική μορφή.
Τα Οπτικοακουστικά αρχεία συνιστούν ιδιαίτερη κατηγορία, η οποία περιλαμβάνει φωτογραφίες και φωτογραφικά λευκώματα, μαγνητοταινίες, κασέτες ήχου και CD (από αγορές, δωρεές ή δημόσιες αποστολές), ενώ αντίστοιχο υλικό εντοπίζεται και σε άλλα αρχεία και συλλογές, πληροφορία που επισημαίνεται στα εργαλεία έρευνας.
Σύμφωνα με το σύστημα που ακολουθείται στα ΓΑΚ, κάθε αρχείο εισάγεται στο σύστημα διαχείρισης αρχειακών δεδομένων @ρχειομνήμων, εγγράφεται στο Βιβλίο Εισαγωγής και κατηγοριοποιείται ως προς τον παραγωγό του (Αριθμός Ειδικού Ευρετηρίου – Α.Ε.Ε.).
Περιφερειακές Υπηρεσίες (Π.Υ.) των Γ.Α.Κ
Αν ενδιαφέρεστε να μάθετε περισσότερα για τις αρχειακές συλλογές που διατηρούνται στις Περιφερειακές Υπηρεσίες, μπορείτε να επισκεφτείτε τους ιστοτόπους των κατά τόπους Υπηρεσιών ή να επικοινωνήσετε μαζί τους τηλεφωνικά ή να επισκεφτείτε τις Υπηρεσίες μας ανά την Ελλάδα, κάνοντας επιτόπια έρευνα.
